Je hebt het gehoord. Misschien uit een Disney-film, misschien van een glimlachende gids ergens tussen de Kilimanjaro en de Serengeti of zelfs in Masai Mara of ergens anders. Hakuna Matata. Het rolt van de tong met een gemak dat past bij de betekenis ervan. Maar wat betekent het werkelijk? En waarom maakt het zoveel uit voor mensen die wonen waar het vandaan komt?
Dat is het deel dat de meeste bezoekers niet helemaal begrijpen. Het is niet zomaar een zin. Het gaat niet eens echt om ‘geen zorgen’. Het is meer een manier van leven dan slechts een woord. Een zachte filosofie gevormd door ritme, geduld, het weer en de ongehaaste tijd.
Letterlijk betekent ‘Hakuna’ in het Swahili ‘er is geen’ en ‘Matata’ betekent ‘problemen’ of ‘zorgen’. Dus, Hakuna Matata direct vertalen tot ‘er zijn geen problemen’.
Maar de Hakuna Matata, wat je hoort spreken in de straten van Zanzibar of op de markten van Arusha, wordt zelden met klinische precisie gebruikt. Het is meer zoiets als zeggen: ‘Ontspan.’ Of ‘Het is allemaal goed.’ Of ‘het leven gaat door’. Het is een afkorting voor veerkracht en tevredenheid.
En ja, Disney had het voor de helft goed, maar slechts voor de helft.
Swahili wordt gesproken in een groot deel van Oost-Afrika, waaronder Kenia, Tanzania, Oeganda, Rwanda, delen van de DRC en kusteilanden zoals Zanzibar. Het is een taal die Afrikaanse Bantu-wortels combineert met Arabische invloeden, gevormd door eeuwen van handel en migratie.
Hakuna Matata is een oude uitdrukking en geen jargon. Mensen gebruikten het al lang voordat de popcultuur het zelfs maar oppikte. Je hoorde het in verschillende gesprekken, bij kraampjes langs de weg, bij langzame onderhandelingen, of als een vriendelijk antwoord op een kind dat een schoen was kwijtgeraakt.
Op plaatsen waar Swahili wordt gesproken, verloopt het leven vaak niet van de minuut. Bussen kunnen vertrekken als ze vol zijn. Een marktdeal kan een uur praten vergen. Regen kan uw plannen in de war sturen of onverwachte zegeningen met zich meebrengen.
In die wereld betekent Hakuna Matata niet ‘je problemen negeren’. Het betekent dat ze je niet mogen bezitten.
Het is het schouderophalen van de visser als de boot niet wil starten. Het knikje van de verkoper als je weinig wisselgeld hebt. De glimlach van een vreemde als je je telefoon laat vallen en ze zeggen: ‘Hakuna Matata’, terwijl ze hem teruggeven.
Toen The Lion King in 1994 in de bioscopen verscheen, katapulteerde het ‘Hakuna Matata’ naar het mondiale bewustzijn. Timon en Pumbaa zongen het als een volkslied. Voor miljoenen kinderen was het hun eerste Swahili-woord.
Maar het raakte ook los van zijn bron. De versie van Disney maakte er een pakkende, zorgeloze levensstijl van – wat niet bepaald verkeerd is. Maar de echte betekenis van Hakuna Matata gaat niet over het wegrennen van je verleden. Het gaat erom dat je het draagt zonder dat het je zwaar belast.
De lokale bevolking merkte het op. Toeristen begonnen het iets te vrijelijk te gebruiken, soms zonder context. Dat is geen misdaad. Maar als je het gaat gebruiken, helpt het om te begrijpen waarom het ertoe doet.
Hier zijn enkele echte voorbeelden van hoe “Hakuna Matata” zou kunnen verschijnen:
Maffiabaas
Er zijn een paar dingen die Hakuna Matata niet bedoelt:
Wat het wel betekent, is het kiezen van vrede boven paniek, genade boven sleur. Het gaat er niet om te doen alsof er geen problemen zijn. Het gaat erom dat we ze niet meer ruimte geven dan ze verdienen.
En ja, mensen zeggen het nog steeds. In dorpen, steden, steden. Soms hartelijk. Soms droog, met een veelbetekenende glimlach. Altijd met intentie.
Reizigers komen vaak met een drukke geest aan in Oost-Afrika. Bagage gepakt. Reisroutes afgedrukt. Deadlines die thuis wachten. En dan landt het vliegtuig. Het tempo verandert.
Dingen kosten tijd. Plannen verschuiven. Wifi valt uit. En iemand zegt: “Hakuna Matata.”
Het kan als een cliché aanvoelen. Tot je het zelf ervaart.
Totdat je beseft dat je frustratie niet veel doet. En je begint in het moment te leunen. Je merkt het vogelgezang op. De geur van gegrilde maïs. Het geluid van kinderen die om niets in het bijzonder lachen.
En dan, ergens tussen het wachten en het kijken, begin je het te begrijpen.
Dat is de echte Hakuna Matata-betekenis.
Chille geruststelling
Toch sloeg geen van hen helemaal hetzelfde. Misschien is het het ritme. Misschien is het het weer. Of misschien komt het omdat wanneer iemand in Afrika ‘Hakuna Matata’ tegen je zegt, ze het menen – zelfs als je vlucht vertraagd is, je schoenen nat zijn en je geen koffie hebt gedronken.
Misschien vergeet u de namen van alle plaatsen die u bezoekt. Het is mogelijk dat u het souvenir kwijtraakt. Maar dit soort uitspraken? Ze blijven hangen.
“Hakuna Matata” lost niet elk probleem op. Maar het vraagt je om het leven een beetje anders tegemoet te treden. Met minder gebalde vuisten. With more patience. En met de herinnering dat sommige dingen, zelfs de moeilijke dingen, niet permanent zijn.
Dus de volgende keer dat het leven vertraging oploopt, of een puinhoop, of een moment dat je vastloopt, probeer het dan eens.
Zeg het een keer. Adem in en zeg het dan nog een keer.
Hakuna Matata.
Laagseizoen
Okt, november, maart, april, mei
Hoogseizoen
Juni, juli, augustus, september, december